Lista sankcyjna MSWiA

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) prowadzi krajową listę sankcyjną od 26 kwietnia 2022 roku. Lista obejmuje osoby i podmioty wspierające agresję Rosji na Ukrainę, naruszające prawa człowieka lub angażujące się w działania zagrażające demokracji i praworządności. Po nowelizacji z 9 stycznia 2025 r. (wejście w życie 26 lutego 2025 r.) zakres środków sankcyjnych został istotnie rozszerzony. Od 12 grudnia 2025 r. nie opublikowano żadnego nowego wpisu na listę -to celowy okres przejściowy przed wdrożeniem projektu ustawy UC92 („konstytucji sankcyjnej”), która w 2026 r. fundamentalnie zmieni architekturę polskiego systemu sankcyjnego, przenosząc kompetencje na Szefa KAS i drastycznie zaostrzając kary.

Reforma 2026: Projekt UC92 -„konstytucja sankcyjna”

Polski system sankcyjny stoi u progu bezprecedensowej transformacji. Od 12 grudnia 2025 r. nie opublikowano żadnego nowego wpisu na krajową listę sankcyjną MSWiA. To nie przypadek -to celowy okres przejściowy przed wdrożeniem projektu ustawy o środkach ograniczających (UC92), którego ponowne konsultacje publiczne ogłoszono 18 grudnia 2025 r. Planowane wejście w życie: 2026 rok.

Projektowana ustawa UC92, nazywana w środowisku eksperckim „konstytucją sankcyjną”, nie jest kolejną nowelizacją -to budowa zupełnie nowego reżimu prawnego, który zastąpi dotychczasowy system oparty na ustawie z 13 kwietnia 2022 r. Głównym motorem zmian jest konieczność implementacji dyrektywy 2024/1226 w sprawie naruszeń unijnych środków ograniczających, eliminującej zjawisko forum shopping (przenoszenia operacji do jurysdykcji z najniższymi karami).

Przeniesienie kompetencji: MSWiA - Szef KAS

Najważniejsza zmiana instytucjonalna: prowadzenie krajowej listy sankcyjnej przejmie Szef Krajowej Administracji Skarbowej. To nie reorganizacja biurokratyczna -to zmiana paradygmatu z bezpieczeństwa wewnętrznego na wywiad finansowy.

Dlaczego ta zmiana ma znaczenie?

Dotychczasowy system był dwustopniowy i generował opóźnienia -Szef KAS kierował wnioski o wpis do MSWiA, który podejmował ostateczną decyzję. Według raportu NIK, Szef KAS skierował 23 wnioski o wpis na listę, na podstawie których Minister MSWiA wydał zaledwie 14 decyzji. UC92 eliminuje ten zator -Szef KAS zyskuje pełną autonomię zarówno w zakresie typowania podmiotów, jak i bezpośredniego dokonywania wpisów oraz nakładania kar administracyjnych.

KAS dysponuje potężnym aparatem wywiadu skarbowego, celnego i analityki finansowej. Integracja list sankcyjnych z ekosystemem nadzorczym KAS (SENT, KSeF, kontrole celne) tworzy sieć niemal uniemożliwiającą przeprowadzanie nielegalnych operacji logistyczno-finansowych.

Automatyzm sankcji UE i ONZ

Projektowana ustawa wprowadza mechanizm automatycznego obowiązywania środków ograniczających nakładanych przez Unię Europejską i ONZ w polskim porządku prawnym. Każda nowa rezolucja sankcyjna staje się wiążąca w Polsce bez potrzeby osobnej implementacji w Dzienniku Ustaw.

Co to oznacza w praktyce? Dotychczas od uchwalenia sankcji przez organy UE/ONZ do ich formalnego wdrożenia w prawie krajowym mijało od kilku do kilkunastu dni -wystarczająco dużo, aby wyspecjalizowane podmioty wytransferowały środki do jurysdykcji nieuznających danego reżimu. UC92 kładzie kres tym „oknom ewakuacyjnym”.

Dla instytucji obowiązanych oznacza to całkowite przerzucenie ciężaru czujności na sektor prywatny. Firma nie będzie mogła już tłumaczyć braku blokady transakcji argumentem, że polski Dziennik Ustaw nie opublikował jeszcze odpowiedniego rozporządzenia. Wymusi to natychmiastową integrację systemów IT z kanałami sankcyjnymi UE i ONZ -dokładnie to, co zapewnia SystemAML z synchronizacją w czasie rzeczywistym.

Trzy warstwy kar -nowa architektura odpowiedzialności

UC92 wprowadza zintegrowany system kar działający jednocześnie na trzech płaszczyznach:

Aspekt	Karna (osoby fizyczne)	Administracyjna (Szef KAS)	Podmioty zbiorowe
Górna granica	Do 10 lat (podstawowa), do 12 lat (kwalifikowana)	Do 20 000 000 zł	Do 200 000 000 zł lub 5% rocznego przychodu
Kogo dotyczy	Zarząd, dyrektorzy ryzyka, oficerowie compliance (MLRO)	Bezpośrednio podmiot naruszający	Spółki z o.o., S.A., struktury holdingowe
Skutki dodatkowe	Przepadek korzyści, zakaz pełnienia funkcji kierowniczych	Kara łączna za wielokrotne naruszenia, natychmiastowa wykonalność	Zakaz M&A, sprzedaży nieruchomości, wykluczenie z PZP
Podstawa zarzutu	Umyślność lub rażące niedbalstwo	Sam fakt dokonania zakazanej czynności	Brak skutecznych procedur weryfikacji ryzyka sankcyjnego

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych to największa nowość. Kara do 200 mln zł lub 5% rocznego przychodu za brak realnych, udokumentowanych procedur compliance to dla wielu firm równowartość „ekonomicznej kary śmierci”. Co więcej, już samo wszczęcie postępowania nakłada na firmę „gorset operacyjny” -zakaz fuzji, przejęć, podziałów i zbywania kluczowych nieruchomości.

FIMI - nowe kryterium wpisu sankcyjnego

Projektowana ustawa wprowadza całkowicie nową przesłankę wpisu na listę sankcyjną: FIMI (Foreign Information Manipulation and Interference) - zagraniczna manipulacja informacjami i obca ingerencja.

Co to oznacza? Szef KAS będzie mógł nałożyć sankcje (zamrożenie środków, zakaz udostępniania funduszy, wpis do wykazu osób niepożądanych) na każdy podmiot prowadzący lub wspierający obcą ingerencję wymierzoną w bezpieczeństwo, interesy narodowe oraz wizerunek Rzeczypospolitej Polskiej.

Implikacje dla procedur KYC/due diligence są ogromne - weryfikacja musi objąć sektory dotychczas uznawane za „niskiego ryzyka”:

• Agencje PR i marketingu cyfrowego
• Wydawców portali internetowych
• Firmy analityki Big Data i usług chmurowych
• Organizacje pozarządowe o niejasnym profilu
• Operatorów infrastruktury hostingowej

Nowy standard dowodowy - odwrócony ciężar

UC92 drastycznie podnosi standard staranności wymagany od firm. Ciężar dowodowy zostaje odwrócony -to firma musi udowodnić, że podjęła wszelkie konieczne działania w celu wykluczenia powiązań sankcyjnych, a nie organ, że firma zaniedbała obowiązki.

W praktyce oznacza to obowiązek:

• Dogłębnej weryfikacji struktur właścicielskich każdego kontrahenta (ustalenie beneficjenta rzeczywistego -UBO)
• Archiwizacji w niezmiennej formie każdego raportu z analizy screeningu
• Dokumentowania każdej decyzji o blokadzie lub wstrzymaniu transakcji
• Udokumentowania śladu decyzyjnego w systemach ERP

Brak solidnej dokumentacji stanowi gotową podstawę do przypisania winy w trybie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. SystemAML zapewnia pełną dokumentację weryfikacji -każde sprawdzenie kontrahenta jest rejestrowane z datą, wynikiem i kontekstem, spełniając wymogi archiwizacyjne projektowanej ustawy.

Ekosystem analityczny KAS w 2026 roku

Centralizacja listy sankcyjnej w KAS nabiera znaczenia w kontekście równoległego wdrażania potężnych systemów nadzoru:

System	Data wdrożenia	Znaczenie dla sankcji
KSeF (Krajowy System e-Faktur)	1 lutego 2026 r.	Dane o transakcjach B2B w czasie rzeczywistym - automatyczne flagowanie faktur powiązanych z podmiotami sankcyjnymi
SENT (Monitorowanie przewozu)	17 marca 2026 r.	Podgląd na żywo tras pojazdów, krzyżowanie danych przewoźników z listą sankcyjną
REPowerEU	18 marca 2026 r.	Nadzór nad importem gazu ziemnego, certyfikaty pochodzenia nośników energii

Połączenie list sankcyjnych z tymi systemami daje KAS bezprecedensowe możliwości krzyżowej analityki - od faktur, przez przewozy, po certyfikaty pochodzenia surowców.

Jak się przygotować na UC92?

Firmy powinny działać już teraz, nie czekając na ostateczne uchwalenie ustawy:

1. Zautomatyzuj weryfikację kontrahentów -ręczne sprawdzanie list nie spełni wymogów natychmiastowej reakcji
2. Wdróż dokumentowanie decyzji compliance -każda weryfikacja musi zostawiać audytowalny ślad
3. Rozszerz zakres screeningu o nowe sektory (media, PR, IT) w kontekście FIMI
4. Zintegruj systemy IT z kanałami sankcyjnymi UE/ONZ -automatyzm sankcji wymaga automatyzmu reakcji
5. Przeszkol kadrę zarządzającą -odpowiedzialność karna obejmuje zarząd i oficerów compliance

SystemAML zapewnia automatyczną synchronizację z listami sankcyjnymi UE, ONZ i krajowymi, masową weryfikację kontrahentów z pełną dokumentacją oraz API do integracji z systemami IT - wszystko to, czego wymaga projektowana ustawa UC92.

Lista sankcyjna MSWiA - co to jest?

Lista sankcyjna MSWiA to oficjalny wykaz osób i podmiotów objętych krajowymi środkami ograniczającymi, prowadzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji od 26 kwietnia 2022 roku. Lista obejmuje osoby fizyczne i podmioty gospodarcze objęte sankcjami za wspieranie agresji na Ukrainę lub działania zagrażające bezpieczeństwu.

Jak sprawdzić czy jestem na liście sankcyjnej MSWiA?

Aby sprawdzić czy dana osoba lub podmiot znajduje się na liście sankcyjnej MSWiA:

1. Wejdź na oficjalną stronę Lista osób i podmiotów objętych sankcjami
2. Użyj wyszukiwarki SystemAML systemaml.pl/wyszukiwarka-list-sankcyjnych/ - przeszukuje wszystkie listy jednocześnie
3. Sprawdź w systemach compliance - instytucje finansowe prowadzą bieżący monitoring w oparciu o ocenę ryzyka

Podstawy prawne i najważniejsze zmiany

Krajowa lista sankcyjna funkcjonuje na podstawie ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. 2022 poz. 835), która została znowelizowana w 2025 roku:

Nowelizacja z 9 stycznia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 172, wejście w życie 26.02.2025)

• Oświadczenie eksportera z danymi użytkownika końcowego - składane przy ryzyku obchodzenia sankcji; organ celny może żądać dodatkowych dowodów, w tym dla CN 44 (drewno)
• Mechanizmy kontroli i konfiskaty towarów przy ryzyku obchodzenia sankcji UE
• Procedura zajęcia i przepadku towarów objętych zakazami
• Rozszerzone kompetencje GIIF w zakresie kontroli i blokad rachunków bankowych (art. 12 ust. 1a ustawy AML). Blokada rachunku następuje w trybie art. 86 AML; prokurator może ją utrzymać do 6 miesięcy
• Zwiększone uprawnienia KAS do przeprowadzania kontroli celno-skarbowych

Projektowana ustawa o środkach ograniczających (UC92) -planowane wejście w życie 2026

Projekt UC92, którego konsultacje publiczne wznowiono 18 grudnia 2025 r., stanowi implementację dyrektywy 2024/1226 i wprowadza:

• Przeniesienie kompetencji z MSWiA na Szefa KAS -pełna autonomia w zakresie wpisów i kar
• Automatyczne obowiązywanie sankcji UE i ONZ w polskim porządku prawnym
• Trójwarstwowy system kar - karna (do 12 lat), administracyjna (do 20 mln zł), podmiotów zbiorowych (do 200 mln zł / 5% przychodu)
• Kryterium FIMI - nowa przesłanka wpisu za manipulację informacyjną
• Podniesiony standard dowodowy - odwrócony ciężar, obowiązek dokumentowania śladu decyzyjnego

Aktualny stan krajowej listy sankcyjnej

Lista sankcyjna MSWiA jest prowadzona od 26 kwietnia 2022 roku i systematycznie aktualizowana w odpowiedzi na bieżące wydarzenia i działania destabilizujące bezpieczeństwo międzynarodowe.

Stan na dziś sprawdzisz w wykazie decyzji w BIP MSWiA - decyzje ministra w sprawie wpisu na listę sankcyjną, ponieważ lista jest aktualizowana na bieżąco (ad hoc, w zależności od sytuacji międzynarodowej).

Skutki wpisu na listę sankcyjną MSWiA

Wpis na listę sankcyjną MSWiA powoduje natychmiastowe i poważne konsekwencje:

Konsekwencje finansowe

• Zamrożenie wszystkich aktywów - rachunki bankowe, inwestycje, nieruchomości
• Brak dostępu do środków finansowych - niemożność wypłaty, przelewów, transakcji
• Utrata źródeł dochodów - zakończenie umów, kontraktów, współpracy biznesowej

Konsekwencje biznesowe

• Wykluczenie z zamówień publicznych (obowiązuje od 2022 r. na mocy art. 7 ustawy sankcyjnej)
• Utrata kontraktów z instytucjami finansowymi i firmami compliance
• Niemożność prowadzenia działalności gospodarczej w normalnym trybie
• Problemy z dostawcami i klientami unikającymi współpracy

Konsekwencje prawne

• Odpowiedzialność karna za naruszenie sankcji (do 20 mln zł grzywny nakładanej administracyjnie przez Szefa KAS)
• Kontrole KAS i innych organów
• Ograniczenia w podróżowaniu (w przypadku sankcji wizowych)

Projektowane zaostrzenie kar (UC92 -2026 r.)

Projektowana ustawa UC92 wprowadza trzy równoległe ścieżki odpowiedzialności:

• Odpowiedzialność karna osób fizycznych - do 10 lat pozbawienia wolności (w przypadkach kwalifikowanych do 12 lat). Obejmuje zarząd, dyrektorów ryzyka i oficerów compliance. Dodatkowo: przepadek korzyści majątkowych i zakaz pełnienia funkcji kierowniczych
• Kary administracyjne KAS -do 20 mln zł nakładane bezpośrednio przez Szefa KAS, z możliwością kary łącznej za wielokrotne naruszenia. Decyzje natychmiast wykonalne
• Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych - do 200 mln zł lub 5% rocznego przychodu (wyższa kwota). Już samo wszczęcie postępowania skutkuje zakazem fuzji, przejęć i zbywania kluczowych nieruchomości

Studia przypadków - realne przykłady wpływu sankcji

Przypadek 1: Sieć sklepów sportowych Go Sport

Sytuacja: Firma Go Sport, sieć sklepów sportowych działająca w Polsce, została wpisana na listę sankcyjną MSWiA ze względu na powiązania kapitałowe z rosyjskimi inwestorami. Wpis skutkował złożeniem wniosku o upadłość w 2022 r. (źródło)

Konsekwencje wpisu:

• Zamrożenie rachunków bankowych - natychmiastowa utrata dostępu do środków finansowych
• Zerwanie umów przez dostawców - partnerzy biznesowi wycofali się ze współpracy
• Problemy z wypłatami wynagrodzeń - trudności w obsłudze pracowników
• Utrata możliwości prowadzenia normalnej działalności - ograniczenia w transakcjach handlowych, co doprowadziło do upadłości

Przypadek 2: Przedsiębiorstwo spożywcze Maga Food

Sytuacja: Maga Food, firma z branży spożywczej, znalazła się na liście sankcyjnej z powodu powiązań z białoruskim kapitałem. Spółka została wykreślona z listy decyzją MSWiA z 10 sierpnia 2022 r. (komunikat MSWiA)

Konsekwencje wpisu (w okresie objęcia sankcjami):

• Odmowa usług bankowych - banki zerwały współpracę zgodnie z wymogami prawa
• Problemy z łańcuchem dostaw - dostawcy unikali współpracy z podmiotem na liście
• Utrata kontraktów B2B - klienci biznesowi przerywali umowy
• Kontrole organów państwowych - wzmożona kontrola KAS i innych instytucji

Przypadek 3: Instytucja finansowa

Sytuacja: Polski bank średniej wielkości wykrył podczas rutynowego screeningu, że jeden z klientów korporacyjnych znalazł się na liście sankcyjnej MSWiA.

Działania podjęte przez bank:

1. Natychmiastowe zamrożenie rachunków - w ciągu 24 godzin od wykrycia
2. Zgłoszenie do GIIF - obowiązkowe raportowanie w trybie pilnym
3. Zerwanie relacji biznesowej - zakończenie wszystkich produktów i usług
4. Dokumentacja procedury - szczegółowe udokumentowanie wszystkich działań

Koszty dla banku:

• Koszty operacyjne: czas pracy zespołu compliance, koszty prawne
• Koszty reputacyjne: ryzyko wizerunkowe związane z obsługą podmiotu sankcyjnego
• Koszty utraconych możliwości: utrata przychodów z relacji z klientem

Wnioski z analiz przypadków

Kluczowe obserwacje:

• Natychmiastowość skutków - sankcje działają od momentu wpisu na listę
• Efekt domina - wpis wpływa na całą sieć relacji biznesowych
• Wysokie koszty compliance - instytucje finansowe ponoszą znaczne koszty weryfikacji
• Brak możliwości normalnego funkcjonowania - faktyczna niemożność prowadzenia działalności

Uwaga - projektowane zaostrzenie pod UC92: Projektowana ustawa UC92 drastycznie zaostrza konsekwencje naruszeń sankcji. Oprócz kar administracyjnych do 20 mln zł, wprowadza odpowiedzialność karną do 12 lat pozbawienia wolności oraz kary dla podmiotów zbiorowych do 200 mln zł lub 5% rocznego przychodu. Przypadki analogiczne do opisanych powyżej mogłyby pod nowym reżimem skutkować wielokrotnie surowszymi konsekwencjami -zarówno dla samych podmiotów, jak i dla instytucji finansowych, które nie zareagowały wystarczająco szybko.

Statystyki wpływu:

• Lista sankcyjna MSWiA jest aktualizowana na bieżąco - aktualny stan należy sprawdzić w BIP MSWiA
• Lista funkcjonuje od 26 kwietnia 2022 r.

Kryteria i procedura wpisu na listę

Przesłanki wpisu

O wpisaniu na krajową listę sankcyjną decyduje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Decyzja może zostać podjęta wobec osób i podmiotów:

1. Bezpośrednio lub pośrednio wspierających:

   • Agresję Rosji na Ukrainę
   • Poważne naruszenia praw człowieka
   • Represje wobec społeczeństwa obywatelskiego
   • Działalność zagrażającą demokracji lub praworządności w Rosji lub na Białorusi

2. Bezpośrednio związanych z wyżej wymienionymi ze względu na powiązania:

   • Osobiste, organizacyjne
   • Gospodarcze, finansowe

Podstawa prawna: art. 3 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2022 r.

Procedura wpisywania

• Wniosek może złożyć Minister MSWiA, KAS, GIIF lub inne uprawnione organy
• Decyzja wydawana przez Ministra MSWiA
• Zawiadomienie następuje przez udostępnienie decyzji w BIP MSWiA (art. 4 ust. 2 ustawy sankcyjnej)
• Wykonalność natychmiastowa od dnia następującego po publikacji w BIP (art. 3 ust. 11)
• Bieg terminu na skargę rozpoczyna się od dnia publikacji w BIP (art. 4 ust. 3)

Obowiązki instytucji według ustawy AML

Zgodnie z art. 117 ustawy AML, instytucje obowiązane stosują wobec osób i podmiotów objętych sankcjami szczególne środki ograniczające określone w rozdziale 10 ustawy AML oraz w przepisach prawa Unii Europejskiej.

Obowiązki weryfikacji i monitoringu

• Bieżące monitorowanie relacji gospodarczych z klientami w oparciu o ocenę ryzyka; częstotliwość weryfikacji ustala polityka AML instytucji
• Weryfikacja przy nawiązywaniu relacji gospodarczej względem list sankcyjnych
• Monitoring ciągły podczas trwania współpracy
• Weryfikacja beneficjentów rzeczywistych i osób reprezentujących
• Dokumentowanie wszystkich przeprowadzonych kontroli

Ważne: Częstotliwość weryfikacji list sankcyjnych wynika z oceny ryzyka i polityki AML instytucji, nie z literalnego brzmienia art. 117 AML.

Raportowanie do GIIF

• Termin: niezwłocznie po stwierdzeniu powiązań z osobami/podmiotami objętymi sankcjami
• Forma: elektroniczna przez system STR
• Zakres: wszystkie podejrzane transakcje i powiązania
• Podstawa: art. 117 AML w związku z art. 74 AML (obowiązek zgłaszania transakcji podejrzanych)

Zobacz także: Bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych - szczegółowe informacje o obowiązkach monitorowania klientów i transakcji.

Kto musi weryfikować kontrahentów na listach sankcyjnych?

W obliczu rosnących regulacji weryfikacja kontrahentów na listach sankcyjnych stała się kluczowym obowiązkiem dla wielu firm w Polsce. Nieprzestrzeganie wymogów może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi.

Instytucje obowiązane (wymóg prawny)

Pełny zakres obowiązków AML - muszą codziennie sprawdzać klientów:

Sektor bankowy i finansowy

• Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych (Art. 117 ustawy AML)
• Kantory, instytucje płatnicze, SKOK-i (Art. 2 ust. 1 pkt 5-7)
• Zakłady ubezpieczeń, brokerzy ubezpieczeniowi (Art. 2 ust. 1 pkt 3-4)

Usługi prawne i doradcze

• Notariusze, adwokaci, radcowie prawni (Art. 2 ust. 1 pkt 12-13)
• Biura rachunkowe, doradcy podatkowi (Art. 2 ust. 1 pkt 14)

Pozostałe sektory

• Pośrednicy w obrocie nieruchomościami (Art. 2 ust. 1 pkt 15)
• Jubilerzy, handlarze dziełami sztuki (Art. 2 ust. 1 pkt 16-17)

Kary za uchybienia: Do 20 mln zł grzywny nakładanej przez Szefa KAS za naruszenia środków i zakazów (art. 6 ust. 2 i art. 12 ust. 2 ustawy sankcyjnej) oraz odpowiedzialność karna.

Sektory wysokiego ryzyka (zalecane)

Firmy międzynarodowe powinny weryfikować ze względu na:

• Handel z krajami wysokiego ryzyka (Rosja, Białoruś, Iran, Korea Północna)
• Import/eksport - kontrole KAS i celne
• Logistyka i transport - ryzyko tranzytu towarów objętych sankcjami
• Technologie dual-use - produkty podwójnego zastosowania

Zamówienia publiczne (obowiązek od 2022 r.)

Wymogi wykluczenia obowiązujące od kwietnia 2022 r. (art. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ustawy sankcyjnej):

• Zamawiający publiczni - muszą weryfikować wykonawców przed zawarciem umowy
• Wykluczenie z postępowania - automatyczne dla podmiotów na liście sankcyjnej
• Kontrola UZP - Urząd Zamówień Publicznych monitoruje przestrzeganie
• Obowiązek dokumentowania - dowody przeprowadzonej weryfikacji

Małe firmy lokalne (dobra praktyka)

Ryzyko mniejsze, ale weryfikacja zalecana w przypadku:

Ryzyko niskie - weryfikacja sporadyczna

• Klienci lokalni - polskie firmy z lokalnego rynku

Ryzyko średnie - weryfikacja dostawców

• Import towarów - szczególnie z krajów wysokiego ryzyka

Ryzyko wysokie - weryfikacja obowiązkowa

• Współpraca międzynarodowa - partnerzy z Rosji, Białorusi, Iranu
• Branże regulowane - finanse, prawo, nieruchomości

Jak przeprowadzić weryfikację kontrahentów?

Metoda 1: Ręczna weryfikacja (dla małych firm)

1. Lista MSWiA: gov.pl/mswia/lista-osob-i-podmiotow
2. Lista UE: Skonsolidowana lista sankcji
3. Lista OFAC: OFAC Sanctions List Service

Automatyczna weryfikacja -SystemAML umożliwia sprawdzenie kontrahenta na wszystkich listach sankcyjnych jednocześnie, bez konieczności ręcznego przeszukiwania każdej listy z osobna.

Metoda 2: Narzędzia automatyczne (zalecane)

• SystemAML: systemaml.pl/wyszukiwarka-list-sankcyjnych
• Przeszukuje wszystkie listy jednocześnie
• Aktualizacja w czasie rzeczywistym
• Masowa weryfikacja baz danych klientów
• API dla integracji z systemami IT

Dlaczego weryfikacja jest kluczowa w 2026?

Rosnące wymogi regulacyjne:

• Projekt UC92 - konstytucja sankcyjna z karami do 200 mln zł i odpowiedzialnością karną do 12 lat
• Automatyzm sankcji UE/ONZ - natychmiastowe obowiązywanie bez implementacji krajowej
• Rozszerzone kompetencje KAS - centralizacja nadzoru z ekosystemem analitycznym (KSeF, SENT, REPowerEU)
• Odwrócony ciężar dowodowy - firma musi udowodnić staranność, nie organ zaniedbanie
• Kryterium FIMI - nowe sektory objęte obowiązkiem weryfikacji (media, PR, IT)
• Presja międzynarodowa - implementacja dyrektywy 2024/1226 eliminująca forum shopping

Rola KAS, GIIF i innych organów

Krajowa Administracja Skarbowa (KAS)

Dotychczasowa rola i projektowane zmiany:

W dotychczasowym systemie Szef KAS pełnił rolę wnioskodawcy - kierował wnioski o wpis na listę do MSWiA. Według raportu NIK, Szef KAS skierował 23 wnioski o wpis na listę, na podstawie których Minister MSWiA wydał 14 decyzji. Dwustopniowość procesu generowała opóźnienia i spory kompetencyjne.

Projektowane kompetencje pod UC92 (2026 r.):

• Pełna autonomia w zakresie wpisów na listę sankcyjną i ich wykreśleń
• Nakładanie kar administracyjnych do 20 mln zł bezpośrednio, bez pośrednictwa MSWiA
• Rozpatrywanie wniosków o zwolnienia z sankcji (np. na podstawowe potrzeby życiowe)
• Wyłączna kompetencja w zakresie egzekwowania rozporządzeń unijnych (nr 765/2006, 269/2014, 833/2014)
• Rozszerzone uprawnienia do kontroli celno-skarbowej

Ekosystem analityczny KAS w 2026 r.:

Integracja list sankcyjnych z systemami nadzorczymi KAS tworzy sieć krzyżowej analityki:

• KSeF (od 1 lutego 2026 r.) -dane o transakcjach B2B w czasie rzeczywistym, automatyczne flagowanie faktur powiązanych z podmiotami sankcyjnymi
• SENT (rozszerzenie od 17 marca 2026 r.) -monitorowanie przewozu odzieży i obuwia, podgląd tras pojazdów w czasie rzeczywistym
• REPowerEU (od 18 marca 2026 r.) -nadzór nad importem gazu ziemnego, weryfikacja certyfikatów pochodzenia

Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF)

Rozszerzone kompetencje:

• Prawo do natychmiastowego zamrożenia rachunków
• Kontrola zgodności raportowania przez instytucje obowiązane
• Analiza podejrzanych transakcji finansowych
• Współpraca międzynarodowa z jednostkami FIU

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

• Decyzje o wpisie/wykreśleniu z listy
• Koordynacja z organami UE
• Publikacja i aktualizacja listy
• Nadzór nad egzekwowaniem sankcji

Procedury odwoławcze i wykreślenia

Prawo do odwołania

Procedura odwoławcza:

• Środek odwoławczy: Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
• Brak trybu odwołania do organu administracyjnego (art. 3 ust. 10 ustawy sankcyjnej)
• Termin: 30 dni od dnia publikacji decyzji w BIP MSWiA (art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej w zw. z art. 53 P.p.s.a.)
• Wykonalność decyzji: od dnia następującego po publikacji w BIP - skarga nie wstrzymuje wykonania (art. 3 ust. 11)

Statystyki skuteczności odwołań

• Złożone skargi: dane niepubliczne
• Skuteczność: sądy w większości przypadków podtrzymują decyzje ministra
• Wykreślenia z listy: następują ad hoc, należy sprawdzać bieżące decyzje w BIP MSWiA

Projektowane zmiany procedury odwoławczej (UC92)

Po wejściu w życie ustawy UC92, organem prowadzącym listę sankcyjną będzie Szef KAS (zamiast Ministra MSWiA). Oznacza to, że procedura odwoławcza ulegnie zmianie -skargi będą dotyczyć decyzji Szefa KAS. Szczegółowe zasady procedury odwoławczej zostaną określone w ostatecznym tekście ustawy.

Wyjątki i zwolnienia od sankcji

Kiedy możliwe zwolnienie z ograniczeń

Kompetencje organów w sprawie wyjątków:

• Wobec osób z listy MSWiA: zadania wynikające z rozporządzeń UE wykonuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej zgodnie z art. 5 ustawy sankcyjnej: “Szef Krajowej Administracji Skarbowej wykonuje zadania wynikające z przepisów rozporządzeń Rady Unii Europejskiej w zakresie środków ograniczających”
• Blokady rachunków bankowych: kompetencje GIIF wynikają z ustawy AML (art. 86 i art. 12 ust. 1a). Blokada następuje w trybie art. 86 AML; prokurator może ją utrzymać do 6 miesięcy
• Rozporządzenia UE: mogą przewidywać możliwość zwolnień/licencji w określonych przypadkach (np. transakcje humanitarne, podstawowe potrzeby)

Typowe przypadki zwolnień:

• Transakcje humanitarne
• Płatności za podstawowe potrzeby (żywność, czynsz, leki)
• Opłaty sądowe i prawnicze
• Wykonanie wcześniej zawartych umów (pod określonymi warunkami)

Procedura: zgodnie z właściwymi przepisami rozporządzeń UE i kompetencjami wskazanych organów (Szef KAS dla zwolnień z sankcji, GIIF dla blokad rachunków)

Jak wyszukiwać i automatyzować wyszukiwanie na listach sankcyjnych

Oficjalne źródła

1. BIP MSWiA: Decyzje ministra w sprawie wpisu na listę sankcyjną
2. Strona MSWiA: Lista osób i podmiotów objętych sankcjami
3. Portal informacyjny: Bieżące komunikaty i aktualizacje

Narzędzia automatyczne

Wyszukiwarka SystemAML: https://systemaml.pl/wyszukiwarka-list-sankcyjnych/

• Przeszukiwanie wszystkich krajowych i międzynarodowych list
• Aktualizacja w czasie rzeczywistym
• Eksport wyników do systemów IT

API dla instytucji: Dokumentacja techniczna

• Automatyczna integracja z systemami bankowymi
• Webhook o aktualizacjach list
• Masowe przeszukiwanie baz klientów

Przydatne linki

• BIP MSWiA - decyzje w sprawie wpisu na listę sankcyjną
• Konsultacje publiczne projektu UC92
• Raport NIK: KAS a sankcje przeciwko Rosji
• Wyszukiwarka list sankcyjnych SystemAML
• EU Consolidated Financial Sanctions List
• Dokumentacja API SystemAML

Dowiedz się więcej na temat sankcji i szczególnych środków ograniczających