Co to są środki bezpieczeństwa finansowego?

Ustawa AML z 2018 roku niesie za sobą szereg wymagań wobec osób wykonujących wiele różnych zawodów i profesji. Jako tzw. instytucje obowiązane, muszą one stosować wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego. Z artykułu dowiesz się czym są owe środki i w jaki sposób stosować je w swojej firmie.

Czym są środki bezpieczeństwa finansowego?

W odpowiedzi na to pytanie zajrzyjmy do Art. 33 Ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jest to tzw. ustawa AML. Jak można w niej przeczytać: “Instytucje obowiązane stosują wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego”. Są to działania, które instytucje te mają obowiązek zastosować wobec swoich klientów i kontrahentów w zakresie określonym przez ustawę.

Dzięki wymaganym przez ustawę czynnościom, instytucje obowiązane mogą z większym prawdopodobieństwem ocenić ryzyko. Może to być ryzyko związane z zawarciem danej transakcji lub nawiązaniem stosunków gospodarczych. Jest to szczególnie ważne w przypadku takich instytucji jak m.in. banki, kantory walut czy pośrednicy ubezpieczeniowi. Głównym celem podejmowania tych środków bezpieczeństwa jest wykluczenie możliwości dokonywania transakcji, których celem jest pranie pieniędzy lub finansowanie terroryzmu.

Warto przeczytać: Kogo dotyczy ustawa AML, czyli co to jest instytucja obowiązana?

Co dokładnie obejmują środki bezpieczeństwa finansowego?

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu dokładnie podaje czym są wspomniane środki. Zgodnie z Art. 34 Ustawy, środki te obejmują następujące działania i czynności:

1. Identyfikacja i weryfikacja tożsamości klienta.
2. Identyfikacja beneficjenta rzeczywistego i weryfikacja jego tożsamości. W wybranych przypadkach również ustalenie struktury własności i kontroli.
3. Ocena stosunków gospodarczych.
4. Bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta.

Z kolejnych akapitów dowiesz się na czym dokładnie polegają wymienione wyżej środki bezpieczeństwa finansowego. Znajdziesz również odpowiedź na pytanie o to, kto jest beneficjentem rzeczywistym. Dowiesz się też, jakie dane wchodzą w zakres “stosunków gospodarczych z klientem”.

Czym jest identyfikacja i weryfikacja klienta?

Identyfikacja i weryfikacja tożsamości klienta, polega na sprawdzeniu, czy dana osoba naprawdę jest tą, za którą się podaje. W tym celu przedstawiciel instytucji obowiązanej może np. poprosić klienta o okazanie dokumentu tożsamości. Jest to również jedna z nielicznych sytuacji przewidzianych w polskim prawie, w której instytucja może sporządzić kopię takiego dokumentu. Co więcej, może przetwarzać zawarte w nim dane. Oczywiście, musi być to zgodne z obowiązkami wynikającymi z RODO.

Obecnie instytucje obowiązane mogą korzystać z wielu metod weryfikacji tożsamości online zgodnych z polskim prawem, takich jak e-dowód, Profil Zaufany, mObywatel, mojeID czy wideoweryfikacja.

Na czym polega identyfikacja i weryfikacja beneficjenta rzeczywistego?

Zanim damy odpowiedź na to pytanie, należy wyjaśnić, kim jest beneficjent rzeczywisty. Jest to każda osoba fizyczna, która dzięki nadanym jej uprawnieniom, sprawuje bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad klientem. Takim beneficjentem może być też każda osoba fizyczna, w imieniu której nawiązuje się stosunki gospodarcze lub przeprowadza transakcję okazjonalną.

Instytucja obowiązana identyfikuje beneficjenta rzeczywistego i podejmuje uzasadnione czynności w celu weryfikacji jego tożsamości. W wybranych przypadkach, np. gdy klient jest osobą prawną, podejmuje czynności mające na celu ustalenie struktury własności i kontroli.

Co to jest ocena stosunków gospodarczych?

Kolejnym środkiem bezpieczeństwa finansowego jest ocena stosunków gospodarczych i – stosownie do sytuacji – uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru (art. 34 ust. 1 pkt 3). Takiej oceny dokonuje oczywiście instytucja obowiązana. Analiza transakcji należy już do bieżącego monitorowania (art. 34 ust. 1 pkt 4).

Na czym polega bieżące monitorowanie stosunków z klientem?

Jak podaje Ustawa, bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta obejmuje 3 rodzaje działań:

• Analiza transakcji w ramach stosunków gospodarczych. Dzięki niej instytucja upewnia się, że transakcje te są zgodne z wiedzą o kliencie i rodzaju jego działalności.
• Badanie źródła pochodzenia wartości majątkowych klienta. Jest to analiza środków finansowych i innych składowych majątku klienta. Odbywa się tylko w przypadkach uzasadnionych okolicznościami.
• Zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje dot. stosunków gospodarczych są na bieżąco aktualizowane. Analiza ryzyka nie może bowiem opierać się na błędnych czy nieaktualnych danych.

Powyższe środki bezpieczeństwa finansowego są stosowane przez instytucje obowiązane z różną intensywnością. Ustawa wymaga stosowania środków w zakresie i z intensywnością uwzględniającymi rozpoznane ryzyko (art. 33 ust. 4). Jeżeli instytucja nie może zastosować któregokolwiek ze środków z art. 34 ust. 1, nie nawiązuje stosunków gospodarczych, nie przeprowadza transakcji okazjonalnej albo rozwiązuje stosunki (art. 41 ust. 1). Dlatego co do zasady nie można pominąć żadnego z wymienionych elementów – można jedynie dostosować intensywność ich stosowania do oceny ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (wyjątki, np. art. 38 dla pieniądza elektronicznego, są wąskie). W przypadkach wyższego ryzyka, stosowane są wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego.